Tekenen & kleuren

Een potlood vastpakken en er iets van maken is voor veel kinderen de allereerste creatieve stap. Tekenen en kleuren is laagdrempelig, oefent de fijne motoriek en de pengreep, en je hebt er weinig voor nodig. Toch zit er een wereld van verschil tussen dik waskrijt voor een peuter en de fijne kleurpotloden van Bruynzeel of Faber-Castell voor een schoolkind. Hieronder leggen we per soort materiaal en per leeftijd uit waar je op let, van de grip van een Stabilo-driekantpotlood tot het uitwasbare waskrijt van Crayola.

Wat valt onder tekenen en kleuren?

Deze categorie bundelt alles waarmee een kind kleur op papier of op de stoep brengt. De selectie hierboven bestaat uit een paar herkenbare typen:

• Kleurboeken en kleurplaten: thema-boeken met voorgedrukte lijnen, van dieren en voertuigen tot mandala's voor oudere kinderen. Djeco staat bekend om sfeervolle illustraties.
• Kleurpotloden: van dikke driekant-potloden met ergonomische grip voor starters tot fijne, sterk gepigmenteerde potloden van Bruynzeel en Faber-Castell voor detailwerk.
• Viltstiften: uitwasbare stiften met dikke of fijne punt, vaak van Stabilo, BIC Kids of Crayola, met levendige kleuren die meteen dekken.
• Waskrijt: dikke, stevige krijtjes die niet snel breken, ideaal als eerste tekenmateriaal voor een peuter; Crayola maakt uitwasbare varianten.
• Stoepkrijt: grove krijtstaven voor buiten, om op de stoep te tekenen, hinkelbanen te trekken en grote bewegingen te maken.
• Tekenborden en tekentablets: magnetische krastekenborden en LCD-tekentablets waarop je tekent en met één knop weer wist, handig onderweg en zonder papierverbruik.

Waarop letten bij de keuze

Pengreep en ergonomische grip. Hoe een kind het materiaal vasthoudt, bepaalt hoe lang het volhoudt en hoe het de pengreep ontwikkelt. Driekantige potloden en stiften, zoals de Stabilo-lijn, sturen de vingers vanzelf in een goede houding. Voor de jongste groep zijn dikke, korte waskrijtjes prettiger dan lange dunne potloden, omdat de hele hand er grip op krijgt. Vanaf een jaar of zes mag het materiaal slanker en fijner worden naarmate de fijne motoriek groeit.

Uitwasbaarheid. Kinderen kleuren niet alleen binnen de lijntjes en niet alleen op papier. Uitwasbare viltstiften en waskrijt van bijvoorbeeld Crayola of BIC Kids gaan uit textiel en van de meeste gladde oppervlakken, wat een hoop gedoe scheelt. Permanente of sterk pigmenthoudende stiften horen pas later thuis, als het kind betrouwbaar op papier blijft.

Kwaliteit van de pigmenten. Goedkope potloden geven bleke, krassende lijnen die kinderen ontmoedigen. Sterk gepigmenteerde kleurpotloden van Bruynzeel of Faber-Castell leggen kleur in één haal neer, zonder hard te hoeven drukken. Dat maakt kleuren leuker en oefent tegelijk een lichtere, gecontroleerde pengreep. Bij viltstiften scheelt het of de inkt snel dekt en niet meteen uitdroogt als het dopje even af is.

Veiligheid en keurmerken. Tekenmateriaal komt onvermijdelijk in de buurt van mond en handen. Let op het AP-keurmerk, dat aangeeft dat de kleurstoffen niet-giftig zijn, en op de EN71-aanduiding voor speelgoedveiligheid. Vooral voor peuters die nog van alles in de mond stoppen, is niet-giftig en speekselbestendig waskrijt belangrijk.

Papier of beeldscherm. Een tekenbord of LCD-tekentablet is handig onderweg en bespaart papier, omdat je met één veeg of knop wist. Het mist wel het bewaarbare resultaat van een echte tekening en de tastbare ervaring van krijt of potlood op papier. Voor de ontwikkeling van de pengreep blijft fysiek materiaal waardevol; een tablet is een prettige aanvulling, geen vervanging.

Leeftijdsadvies

• 1,5 tot 3 jaar: dik, kort waskrijt en uitwasbare jumbo-stiften die niet snel breken. Grote vellen, grote bewegingen, niet binnen de lijntjes hoeven blijven.
• 3 tot 5 jaar: dikke driekant-kleurpotloden met ergonomische grip (Stabilo-stijl), uitwasbare viltstiften van BIC Kids of Crayola, eerste kleurboeken met grote vlakken. Stoepkrijt voor buiten.
• 5 tot 7 jaar: standaard kleurpotloden, fijnere viltstiften, kleurplaten met meer detail van bijvoorbeeld Djeco. De pengreep wordt verfijnder en het binnen de lijntjes lukt steeds beter.
• 7 jaar en ouder: hoogwaardige kleurpotloden van Bruynzeel of Faber-Castell voor schaduw en detail, mandala-kleurboeken, fineliners. Hier telt de kwaliteit van de pigmenten echt mee voor het resultaat.

Veelgestelde vragen

Wat is het beste eerste tekenmateriaal voor een peuter? Dik, kort waskrijt. Het breekt niet snel, het hele handje krijgt er grip op, en uitwasbare varianten van Crayola gaan makkelijk van tafel en kleding. Let op het AP- of EN71-keurmerk, zodat de kleurstof niet-giftig is voor het geval het krijt in de mond verdwijnt. Lange dunne potloden komen later, als de vingers genoeg controle hebben voor een echte pengreep.

Helpen driekantige potloden echt bij de pengreep? Ja. De drie platte zijden sturen duim, wijsvinger en middelvinger vanzelf in de driepuntsgreep die ook nodig is om later te leren schrijven. Merken als Stabilo en Faber-Castell maken hier hun starterlijnen op. Voor kinderen die nog zoeken naar hoe ze het potlood vasthouden, scheelt die vorm veel ten opzichte van een ronde stift.

Zijn alle viltstiften uitwasbaar? Nee. Speciaal als uitwasbaar aangeduide stiften, zoals veel modellen van BIC Kids en Crayola, gaan uit textiel en van gladde oppervlakken. Gewone of permanente stiften niet. Controleer de verpakking op de term uitwasbaar of washable als je vlekken op kleding en meubels wilt voorkomen, zeker bij jonge kinderen.

Is een LCD-tekentablet beter dan papier? Het is vooral handig, niet beter. Een tekentablet bespaart papier en is ideaal onderweg, omdat je met één knop het hele scherm wist. Maar het mist het bewaarbare resultaat en de tastbare ervaring die potlood, krijt of stift op papier wel geven, en die ervaring helpt de pengreep ontwikkelen. Gebruik het tablet als aanvulling naast echt tekenmateriaal, niet in plaats daarvan.